Кыргыз филологиясы факультети


Факультеттин администрациясы

Декан

Окуу иштери боюнча декандын орун басары

Тарбия иштери боюнча декандын орун басары Мусаева Жылдыз Койчумановна

Кыргыз адабияты кафедрасынын башчысы 

Кыргыз тил илими кафедрасынын башчысы Усмамбетов Баяман Жунушбекович

Мамлекеттик тил кафедрасынын башчысы 





Кыргыз филологиясы факультети - Бишкек гуманитардык университетинин жогорку билим берүүсүндө негизги бөлүгүн түзөт. Кыргыз  филологиясы факультети 1992-жылы уюшулган. 1997-жылы БГУнун Окумуштуулар  Кеңешинин чечимине ылайык Түркология факультети болуп, өз ишмердигин баштаган. 2000-жылдан тарта бүгүнкү күндүн талабына ылайык илим, билим, маданият, басма сөз,массалык-маалымат каражаттары боюнча эл аралык байланышты чыңдоо максатында Түркология жана маданияттар аралык коммуникация факультети түзүлгөн. Факультетте кыргыз тили  жана адабияты адистиги боюнча окутуучуларды даярдоо менен бирге өлкөнүн жогорку окуу жайларынын ичинен биринчилерден болуп түрк тилдерин тереңдетип окутуп, филолог котормочуларды жана түрк тили боюнча  адистерди даярдоону колго алган.


2004-жылы май айында БГУнун Окумуштуулар Кеңешинин чечими менен  Кыргыз филологиясы факультети болуп өзгөртүлүп, ал төмөнкү багытта жогорку билимдүү адистерди даярдоодо:

  • Филологиялык билим берүү  (кыргыз тили жана адабияты) (окуу мөөнөтү – 4 жыл)
  • Филология (кыргыз) - (окуу мөөнөтү – 4 жыл)
  • Филология (түрк) (окуу мөөнөтү – 4 жыл)
  • Мамлекеттик тилди кыргыз эмес билим берүү  мекемелеринде окутуу (окуу мөөнөтү – 5 жыл)
  • Лингвистика (кыргыз) (окуу мөөнөтү – 4 жыл)
  • Лингвистика (магистратура) (окуу мөөнөтү – 2 жыл)
  • Филология (магистратура) (окуу мөөнөтү – 2 жыл)
  • Филологиялык билим берүү (магистратура) (окуу мөөнөтү – 2 жыл)

Бул адистиктерди  окутуу бюджеттик жана контракттык негизде жүргүзүлөт. Студенттерге билим берүүдө илимий-теориялык даярдыктары жогору, педагогикалык тажрыйбасы жетиштүү, жогорку квалификациялуу окутуучу-профессорлор эмгектенишет. Мындан сырткары бул ишке чет өлкөдөн келген адистер да тартылган. 


Факультеттин негизин үч кафедра түзөт:

  1. Кыргыз жана түрк тилдеринин теориясы кафедрасы
  2. Кыргыз адабияты кафедрасы
  3. Мамлекеттик тил кафедрасы

Студенттерге билим берүүдө  илимий-теориялык даярдыктары жогору, педагогикалык тажрыйбасы жетиштүү, жогорку квалификациялуу окутуучу-профессорлор эмгектенишет. Мындан сырткары бул ишке чет өлкөдөн келген адистер да тартылган. Кытайлык кыргыздар,Түркия менен илимий байланыш түзүлгөн. 

Жалпы мүнөздөмө

Жогорку кесип билим берүүнүн 550300-филологиялык билим берүү (кыргыз тили жана адабияты) багыты боюнча «Билим берүү жөнүндө» Кыргыз Республикасынын Мыйзамына жана Кыргыз Республикасынын Өкмөтү билим берүү жаатындагы аныктаган тартипте башка ченемдик укуктук актыларына ылайык, Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги тарабынан иштелип чыккан стандартка ылайык окуу планы бекитилип, студенттер кабыл алынууда.

Бул багыттагы адистерди даярдоодо милдеттүү түрдө эрежелердин жана талаптардын жыйындысы болгон окуу-усулдук документтери иштелип чыгып, лицензиясы же Кыргыз Республикасынын аймагында аккредитациядан өткөн жогорку кесиптик билим берүүнүн программалары болуу милдеттүү болуп эсептелет.

Окутуунун миссия, максаты жана окутуунун жыйындысы, квалификация берүү

Филологиялык билим берүү (кыргыз тил жана адабияты) адистигинин максаты болуп эмгек рыногунда социалдык ыкчамдыкка жана туруктуулукка түрткү берүүчү универсалдык жана адистик компетенцияларга ээ болгон, гуманитардык, социалдык, экономикалык, математикалык жана табигый-илимдердин негизинде жогорку кесиптик билимдүү кадрларды (бакалавр жана магистрлерди даярдоо болуп саналат.

Окутуунун жыйынтыгы

Бул адистикти алган бүтүрүүчү өзүнүн предметинин спецификасына ылайык окутууну жана тарбиялоону жүргүзүү зарыл. Алар кыргыз элинин жалпы маданиятынын калыптанышына, анын социалдык маз мундуулугуна көмөк көрсөтүшү, жалпы кесиптик билим берүү программаларын аң-сезимдүү тандап алуу жана аны андан ары өркүндөтүүгө, окутуунун түрдүү ыкмаларын, методдорун жана каражаттарын пайдалана билүүлөрү милдеттүү  

Ошону менен бирге Кыргыз Республикасынын «Билим берүү жөнүндөгү»  мыйзамын, жоболорун сыйлоону, урматтоону жана сактоону үйрөнүп чыгышат.

Квалификацияны ыйгаруу

Филологиялык билим берүү профилин (кыргыз тили жана адабияты) адистиги боюнча даярдалган мугалимдин кесиптик билим алуу программасынын нормативдик мөөнөтү бакалавр даражасында күндүзгү бөлүмүндө -4жыл.

«Кыргыз тили жана адабиятынын» окутуучусу квалификациясын алган бүтүрүүчү Кыргыз Республикасынын Конституциясын, закондорун башкаруу органдарынын билим берүү маселелери боюнча кабыл алган чечимдерин, педагогикалык илимий-методикалык жана уюштуруу-башкаруу милдеттерин зарыл деңгээлде чечиш үчүн керектелген жалпы теориялык дисциплиналардын негиздерин, кыргыз тили жана адабиятын окутуунун методикасы жана адабиятын окутуунун методикасы жана тарбиялык иштерди жүргүзүүнүн эрежелерин, программалар менен окуу китептерин, окуу кабинеттери менен көмөкчү жайларды жасалгалоонун талаптарын, окутуунун жана анын дидактикалык мүмкүнчүлүктөрүнүн каражаттарын билим берүүнүн жана педагогикалык илимдин өнүгүшүнүн негизги багыттары менен келечегин, укукту, эмгекти илимий уюштуруунун негиздерин билүүсү зарыл.


Борборлор:

  1. М.Ауэзов атындагы түрк тилдери окуу-методикалык борбору-414-В
  2. Ч.Айтматов атындагы кыргыз тили жана адабияты окуу-методикалык борбору-402-Г
  3. Көркөм мурас жана Манас таануу илимий методикалык борбору-401-Г
Факультет кыргызской филологии  является одним из лидеров в сфере высшего филологического образования в Кыргызской Республике и крупнейшим научным центром  кыргызской филологии. Он был открыт в 1992 г. 
В 1997 году по решению Ученого совета БГУ факультет был переименован в факультет тюркологии, затем в 2000 году в факультет тюркологии и межкультурной коммуникации.
На основе решения ученого совета университета в 2004 году факультет был переименован в факультет кыргызской филологии. Факультет дает фундаментальные университетское филологическое образование, соответствующее современным требованиям.
Одним из первых среди вузов КР  он начал подготовку филологов-кыргызоведов с дополнительной специализацией референт-переводчик. В настоящее время готовит специалистов по следующим направлениям: Филологическое образование (кыргызский язык и литература), Филология (тюркская), Государственный язык в образовательных учреждениях с не кыргызским обучением, Лингвистика (теория и методика обучения языкам). Реализацию образовательных программ обеспечивает высоко профессиональный состав преподавателей, среди которых 6 докторов наук, 14 кандидатов наук. 
Факультет привлек к образовательному процессу ведущих ученых Кыргызстана, здесь работали  видные специалисты в области  кыргызской филологии как профессора Н.Бейшекеев, С.Омуралиева, Л.Укубаева, доцент Б.Кодоров и.д.
Наряду с подготовкой студентов факультет активно включен в подготовку исследователей и научных работников – аспирантов и соискателей. Преподаватели факультета активно используют интерактивные методы обучения, практикуют систему открытых занятий и творческих чтений.
Факультет уделяет особое внимание развитию следующих исследовательских направлений: актуальные проблемы кыргызской литературы, устного творчество кыргызов, поэзию акынов, методику преподавания кыргызского языка и  литературы, теория перевода.
Миссия факультета заключается в качественной многоуровневой подготовке конкурентоспособных специалистов, обладающих профессиональными компетенциями и способных осуществлять творческую деятельность в масштабах страны и региона.
Сегодня в состав факультета входят 3 кафедры: кафедра теории кыргызского и тюркских языков, кафедра кыргызской литературы, кафедра государственного языка.
На факультете функционируют научно-методические центры имени Ч.Айтматова и М.Ауэзова, Центр творческого наследия и маносоведения.
Декан факультета – Почетный профессор БГУ, к.п.н., Кенжешев К.Д.
Кафедра теории кыргызского и тюркских языков 
Кафедра кыргызского языка в БГУ была основана в 1992 году. С первых дней независимости Кыргызстана кафедра плодотворно работает над подготовкой учителей кыргызского языка и литературы и вносит огромный вклад в развитие государственного языка в республике. Руководит кафедрой – д.ф.н., и.о.профессора Усмамбетов Баяман Жунушбекович.
1992-1993гг. заведующий кафедрой был к.ф.н. доц. К. Конкобаев;
 1993-2001 гг. заведующий кафедрой был к.ф.н. доц. Ж.Жумалиев;
2001-2009 гг. заведующая кафедрой была д.ф.н. профессор С.Өмүралиева;
2009- 2017 гг. заведующий кафедрой был д.ф.н. проф. Т.Т. Токоев.
Профессорско-преподавательский состав
Научный-педагогический  потенциал кафедры весьма высок, так как в его состав входят: 4 докторов наук, 7 кандидатов наук.
Ибрагимов С. — доктор филологических наук, профессор
Эгембердиев Р. — доктор филологических наук, профессор
Садыков Т. — доктор филологических наук, профессор
Усмамбетов Б.Ж. -  доктор филологических наук, и.о.профессора
Жумалиев Ж. — кандидат филологических наук, профессор 
Карымшакова А. — кандидат филологических наук, доцент
Секимова К. - доцент
Шакенбаева Г.— кандидат филологических наук, и.о. доц. 
Уметалиева Т — кандидат филологических наук, и.о. доц. 
Артыкова Ж.— кандидат филологических наук, и.о. доц. 
Садыралиева Г.— кандидат филологических наук, и.о. доц. 
Эстебесова П.— кандидат филологических наук, и.о. доц.
Абдиева В. – старший преподаватель
Турмухаметова А – старший преподаватель
Бузурманкулова А.- старший лаборант
Коллектив кафедры параллельно с обучением ведет активную воспитательную работу. На базе кафедры работает научно-лингвистический кружок «Этика речи». Данный кружок помогает в воспитании конкурентоспособных студентов отвечающих современным требованиям.
Основной научно – исследовательской целью преподавателей кафедра является повышение профессиональных знаний студентов и развитие в них научного потенциала.
Кафедра кыргызской литературы
Кафедра кыргызской литературы была основана в 1992 году на базе кыргызской филологии.  Ее основателем и первым заведующим была д.ф.н., профессор Л.Укубаева. Заведовали кафедрой:  в 1994-2001 гг. д.ф.н, профессор. С.Искендерова; в 1998-2001 гг. к.ф.н., М. Жумаев, 2001-2002 гг. к.ф.н., доц. А.Дюшембиева, 2003-2007 гг. –к.ф.н., проф. С.Карымшаков;  в  2007-2012 гг. к.ф.н., профессор  К. Жумалиев.  В настоящее время кафедру возглавляет д.п.н, проф. Б.М.Акматов. 
Работа кафедры основывается на политике университета, направленной на сохранение национальных  традиций, обычаев и культуры  кыргызского народа и подготовку высококвалифицированных специалистов нового поколения.  
Профессорско-преподавательский состав
Научный-педагогический  потенциал кафедры весьма высок, так как в его состав входят: 3 докторов наук, 5 кандидатов наук.
Мусаев А.И.- доктор филологических наук, профессор
Акматов Б. — доктор педагогических наук, и.о.профессора
Асакеева Д. — доктор филологических наук, и.о.профессора
Абдыракунов Т. — кандидат филологических наук, доцент
Ибраимов К. -  кандидат филологических наук, доцент 
Кенжешев К. - кандидат педагогических наук, доцент
Умарова Р. — кандидат филологических наук, доцент
Кылычев Э. - доцент 
Жороева Н. – доцент
Уркунчиева Г.- старший преподаватель
Ыбышова П. - старший преподаватель
Чыйбылова Б. — кандидат филологических наук
Борбучалова Б. - старший преподаватель
Жумаканова Э.— старший преподаватель
Мусаева Ж. – старший преподаватель
Эмилбек кызы Ч.- старший лаборант
Научно-исследовательская работа профессорско-преподавательского состава кафедры заключается в публикации монографий, научных статей, в которых анализируются вопросы становления и развития истории отечественного литературоведения, достижения в области кыргызской литературы, формирование  новых концепций в кыргызской литературе,  ведутся исследования в области развития  истории и  теории кыргызского  литературы.
На базе кафедры работает литературный кружок «Шоокум». Данный кружок помогает в воспитании конкурентоспособных студентов отвечающих современным требованиям.


Кафедра государственного языка
Кафедра практический курс кыргызского  языка была образована в 1992 году. В 1997 году кафедра была переименована на кафедру государственного языка. С 2017 года руководителем кафедры является кандидат филологических наук, доцент Долуева З.
Профессорско-преподавательский состав

З.Долуева, к.ф.н., и.о. доцента 
Г.Устабаева, - к.ф.н., и.о. доцента
Б.Деркембаева -  и.о. доцента
Н.Черикова - и.о. доцента 
Б.Султанова - и.о. доцента 
Р.Жумалиева - и.о. доцента
Б.Секимова – старший преподаватель 
Н.Мамырбаева - старший преподаватель
Ж.Акматова - старший преподаватель
Преподаватели: Н.Осмонова, Б. Борбучалова, А. Тилдобеков,  и старший лаборант Б. Кубанычбекова. 
Кафедра ведет обучение кыргызскому языку на всех факультетах, ставя целью формирование основ коммуникативных способностей будущего высококвалифицированного специалиста, образцовой языковой личности, чья речь соответствует принятым в образованной среде нормам, отличается выразительностью и красотой.
Сотрудники кафедры участвуют в подготовке академических изданий, являются авторами учебников, хрестоматий, пособий для высших учебных заведений, школ, гимназий и принимают активное участие в подготовке и проведении конференций, олимпиад школьников по литературе,  выступают в качестве экспертов по учебным программам и учебникам.